Byzantijns in Utrecht

De Nederlandse byzantijnse gemeenschappen zijn na de tweede wereld oorlog ontstaan als opvang van vooral Oost-Europese vrouwen die met Nederlandse mannen uit Duitse werkkampen naar ons land waren gekomen. De paters Capucijnen hebben dit zogenaamde ‘oosters werk’ ter hand genomen vanuit hun klooster in Voorburg.

In 1951 startte Pater Micheas van Sas in Utrecht met byzantijnse vieringen, eerst in de kapel van de zusters “van de eeuwigdurende aanbidding” aan de Catharijnesingel, daarna in de Raadskelder onder het stadhuis. Hier liggen dus de wortels van onze gemeenschap Wladimirskaja.
Dit werk werd voortgezet vooral onder leiding van pater Gabriel Munninckhof in de kapel van de fraters in de Herenstraat.
Toen de paters Capucijnen door ouderdom en overlijden niet meer in staat waren de byzantijnse diensten te verzorgen moesten er andere priesters komen. Vader Harry Sterenberg, woonachtig in Nunhem (Limburg), is in ons land speciaal tot priester voor de byzantijnse liturgie gewijd en aangesteld. Daarnaast zijn er katholieke priesters geschoold die met toestemming van de Congregatie voor de oosterse kerken in Rome de byzantijnse liturgie celebreren. Vanaf 2006 is dit in Utrecht vooral vader Paul Brenninkmeijer, emeritus priester van het aartsbisdom en woonachtig in Nieuwegein.
Ook zijn er in Nederland enkele diakens voor de byzantijnse liturgie.

Vanaf 2004 zijn onze vieringen gehouden in de kapel van het zorgcentrum Lombok aan de Kanaalstraat. Tussen de zomer van 2013 en 2016 hielden wij onze vieringen in de Sint Antoniuskerk, eveneens in de Kanaalstraat. In augustus 2016 zijn we hartelijk welkom geheten door de gemeenschap van de H. Johannes-Bernarduskerk in Hoograven (Oranje-Nassaulaan 2); het is een mooie plek om nu onze maandelijkse vieringen te houden.

Het eigen koor van onze gemeenschap Wladimirskaja zingt bij elke Goddeliijke Liturgie. Nu zijn er in de stad Utrecht en directe omgeving ook andere byzantijnse koren, die ook wel bij een liturgie zingen, zoals bijvoorbeeld het Byzantijns Koor Utrecht of het Lysenko koor. Anders dan ons koor, zijn deze echter niet verbonden aan een vaste geloofsgemeenschap of kerk. Zij verzorgen ook concerten, met zowel wereldse als geestelijke muziek; ons koor ziet dat niet als zijn taak.

In de loop der jaren zijn steeds meer gewone Nederlandse katholieken, en ook van huis uit protestanten,  lid de byzantijnse gemeenschappen gaan uitmaken.
Sinds 1996 is er de Landelijke Instelling Pokrof om het onderlinge beleid van de byzantijnse gemeenschappen te organiseren en de gemeenschappelijke problemen aan te pakken.
Vanaf 2008 bestaat hiernaast het Byzantijns Netwerk Nederland. Vertegenwoordigers van de Pokrof gemeenschappen, van byzantijnse koren en van de Johannes van Damascusgemeenschap in Den Bosch komen regelmatig bijeen. Hun doel is de continuïteit van de byzantijnse ritus in ons land te waarborgen. Samenwerking en wederzijdse inspiratie zijn daartoe belangrijke instrumenten. Dit leidde onder meer tot de publicatie van de brochure Byzantijnse liturgie in de Rooms-katholieke kerk van Nederland (te verkrijgen tijdens onze vieringen bij de ingang van de kerk) en tot een uniforme uitgave van de uitvaartliturgie.